«حضور دیگری» و نسبت آن با «معنای زندگی» در اندیشۀ‌ مولانا جلال‌الدین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی، گروه فلسفه، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه فلسفه دین، دانشکده الهیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار گروه فلسفه، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

هدف اصلی پژوهش حاضر، با رویکرد توصیفی‌تحلیلی، بررسی تأثیر «حضور دیگری» بر معنای زندگی در اندیشه مولانا جلال‌الدین است. مفهوم حضور «دیگری» در آثار و افکار مولانا مشهود است و بارزترین آن در ارتباط با شمس تبریزی و نفوذ او بر دریافت معنایی دیگر از زندگی در نزد خداوندگار دیده می‌شود. مولانا معتقد است حضور «دیگری» در یافتن و تحقق معنای زندگی، با عشق به خداوند ارتباط وثیق دارد و تنها در ارتباطی عاشقانه با «دیگری» است که اصلی‌ترین «معنای زندگی» تحقق می‌یابد. دربارۀ «معنای زندگی» نیز مولانا از مرزهای اندیشۀ طبیعت‌گرایانه فراتر رفته و قائل به معنایی ورای طبیعت است؛ از همین رو‌، باید به رویکرد کشف معنا در باور مولانا قائل بود؛ بنابراین، در اندیشۀ سترگ او، حضور «دیگری» دارای مراتبی از ماده به معنا است؛ به طوری که معنای زندگی از مراتب پایین آغاز می‌شود و در وصال عاشقانه با «دیگریِ» استعلایی یعنی خداوند به والاترین صورت خویش نائل می‌آید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The ‘Other Presence’ and its Relation with "Meaning of Life" in the Thought of Mawlana Jalaluddin (Rumi)

نویسندگان [English]

  • Maryamalsadat Tabatabaei Dana 1
  • Amir Abbas Alizamani 2
  • Babak Abbasi 3
1 Ph. D. Student of Comparative Philosophy, Department of Philosophy, Faculty of Law, Theology, and Political Science, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Philosophy of Religion, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Philosophy, Faculty of Law, Theology and Political Science, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

The main purpose of the present study is to investigate the effect of the 'other presence' on the 'meaning of life' in the thought of Mawlana Jalaluddin (Rumi), which has been addressed with a descriptive-analytical approach. Rumi's thought, in the mystical position of the Sufi sect, is essentially a non-separatist and unifying approach. The basis of his thought does not completely reject the presence and influence of the 'other' which is called 'another' in Eastern mystical thought, but it considers the level of matter as meaning. Rumi considers the other presence intertwined in finding and realizing the meaning of a relative life and in close connection with the love of God. By another classification of 'Heaven other' and 'Hell other', he has clarified his opinion and explained the central offer of his reflections on the relation between the meaning of life and the presence of the other in such a way that only in a romantic relationship with heaven other, the most original meaning of life is realized.
Regarding the meaning of life, Rumi goes beyond the limits of naturalistic thought and agrees with the approach of meaning discovery. Finally, the culmination of the connection between the meaning of life and the presence of the other in his belief is that discovering the meaning of life begins at the lowest level and manifests itself in a romantic relationship with the 'transcendent other', God, in its highest form. Rumi, by telling educational anecdotes and allegories in the form of poetry and prose, repeatedly warns man against talking and associating with the other and considers him a cause of misguidance and alienation from man, while self-knowledge and self-remembering is the first and most basic principle that man needs to know the other and also to discover the meaning of life.
In the analytical course of Rumi's views on the subject of research, it is clear that in Rumi's view, 'meaning' is a real and objective thing that is present in the world and, contrary to the views of atheist existentialists, is not made by human fear and loneliness. Rather, there is meaning in life and it must be found. In this sense, he is in the group of those who believe in the theory of 'discovering the meaning of life'.
Regarding the meaning of life, Rumi believes that in order to properly understand what the meaning of life is, we must have self-knowledge and make self-knowledge the first step in the search for meaning because it is only then that we realize our human value and status and manifest ourselves as the universe and God. At this level of knowledge, we are not preoccupied with superficial and transient pleasures, and we find the way to the meaning of life, which is to attain divine love. It is noteworthy that such a goal cannot be achieved without the 'other' because unity and oneness are absolutely impossible in the material world. In addition, our perception of 'self' is the result of the interaction of 'self' with 'other'. If we accept the 'other' as a subject like the 'self', we can experience his meaningful presence in life. Thus, the presence of the 'other' is an essential factor in the knowledge of the 'self' and seeks to know what the 'meaning of life' is.
Mawlana Jalaluddin has also defined the types of relations between 'self' and 'other', not all of which are equally constructive, but 'others' are valued differently from Mawlana's point of view, and some of them may even be considered as the cause of damage and the cause of crises exist in man and society; like what was previously referred to as 'hell other' and Rumi also calls them cannibals and warns against associating with them. In fact, Rumi's other levels can be examined from two perspectives. 'Other' means other than 'self' and in another sense, 'other' as 'self'. Rumi classified the other as 'hell other' and 'heaven other' in a general way. The other is an identity that has forgotten the true homeland of man and the inner originality and has remained in the most superficial layers.
In relation to the 'I', he also seeks the object and the possession of the ‘I’, and the relation between the 'I' and the other is constantly defined in the same cycle. In contrast, the other in relation to the mirrored 'I' seeks to self-consciously and transparently identify the 'I'. In this relation, the parties to the relationship do not seek to possess each other, but to fly to the other in order to open up to the world of meaning in their existential evolution. Thus, the meaning of light life is the result of relation with heaven other, and the meaning of heaven life requires the presence of heaven other. Rumi introduces 'love' as the meaning of life, which is the result of the romantic relationship of 'self' with 'other' of the same type, that is, heaven. The main teaching of his mystical thought is that loving human beings is both the source and the result of loving God. In other words, loving people is a manifestation of loving God. Love of God as the genuine 'other' causes man to enter into a loving relationship with the universe, to break down the barrier of 'self' and to reach beyond it. Therefore, for Rumi, love is the meaning of life and the driving force of creation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Other
  • Meaning of Life
  • Rumi
  • Love
  • Self
منابع
1-   افلاکی، شمس‌الدین احمد، (1362)، مناقب‌العارفین، به کوشش تحسین یازیجی، تهران، دنیای کتاب.
2-   تبریزی، شمس‌الدین محمد، (1391)، مقالات شمس، تصحیح و تعلیق محمدعلی موحد، تهران، انتشارات خوارزمی.
3-   خاتمی، محمود، (1380)، «لویناس و آن دیگری»، نامۀ فرهنگ، شماره 42، صص 107 - 102.
4-  ذاکری، محمد، آذرمکان، حشمت‌اله، دری، نجمه و عبداله فروزان‌فر. (1398). «مفهوم دیگری و دیگرستیزی و دیگرپذیری در مثنوی مولانا»، عرفان اسلامی (ادیان و عرفان)، شماره 61، صص 99-67.
5-   زرین‌کوب، عبدالحسین، (1386)، سر نی، تهران، انتشارات علمی.
6-   زرین‌کوب، عبدالحسین، (1393)، پله‌پله تا ملاقات خدا، تهران، انتشارات علمی.
7-   سروش، عبدالکریم، (1384)، قمار عاشقانه شمس و مولانا، تهران، انتشارات مؤسسۀ فرهنگی صراط.
8-   سلطان ولد، بهاءالدین، (1377)، معارف، به کوشش نجیب مایل هروی، تهران، مولی، چاپ دوم.
9-   شیمل، آن ماری، (1375)، شکوه شمس، ترجمۀ حسن لاهوتی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
10- صاحب‌الزمانی، ناصرالدین، (1387)، خط سوم، تهران، نشر عطایی.
11- علیا، مسعود. (1395). کشف دیگری همراه با لویناس، تهران، نشر نی.
12- علیزمانی، امیرعباس، (1386)، «معنای معنای زندگی»، نامه حکمت، سال پنجم، شماره 1، صص 89 - 59.
13- فروزانفر، بدیع‌الزمان، (1376)، رساله در تحقیق احوال و زندگامی مولانا جلال‌الدین محمد مشهور به مولوی، تهران، زوار.
14- کمپانی زارع، مهدی، (1394)، مولانا و معنای زندگی، تهران، انتشارات نگاه معاصر.
15- کنعانی، ابراهیم. (1398). «دیگری و نقش آن در گفتمان مولانا»، زبان‌پژوهی، شماره 11، صص 253- 279.
16- کوایره، الکساندر، (1370)، گفتاری دربارة دکارت، ترجمة امیرحسین جهانبگلو، تهران، نشر نقره.
17-  متز، تدئوس، (1382)، «آثار جدید درباره معنای زندگی». ترجمۀ محسن جوادی، نقد و نظر، شماره 30 - 29، صص 313 – 266.
18- مولوی، جلال‌الدین محمد، (1371)، مکتوبات، به تصحیح توفیق. ه. سبحانی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
19- مولوی، جلال‌الدین محمد، (1386)، دیوان شمس تبریزی، تصحیح فروزانفر، تهران، انتشارات هرمس.
20- مولوی، جلال‌الدین محمد، (1393)، مثنوی معنوی، به کوشش دکتر پرویز عباس داکانی، براساس نسخه اصل قونیه و مقابله با نسخه‌های توفیق سبحانی، دکتر سروش، کلاله خاور، نیکلسون و دکتر استعلامی، تهران، انتشارات مهر آوید.
21- نیکلسون، رینولد الین، (1381)، جان جان، منتخباتی از دیوان شمس، ترجمۀ حسن لاهوتی، تهران، نارمک.
22- هگل، ویلهم فردریش، (1354)، خدایگان و بنده، ترجمۀ حمید عنایت، تهران، خوارزمی.
23- همایی، جلال‌الدین، (1376)، مولوی‌نامه، مولوی چه می‌گوید، تهران، نشر هما.