دانشگاه اصفهان الهیات تطبیقی 2008-9651 مقالات آماده انتشار 2026 05 18 From “Allah” to “Brahman”: A Comparative Study of the Manifestations of the Divine Names in Ibn ʿArabī’s Thought and the Manifestations of the Trimurti in Hinduism with a Focus on the Upaniṣads از «الله» تا «برهمن»: بررسی تطبیقی تجلیات اسمائی در اندیشه ابن عربی و تجلیات خدایان سه‌گانه در دین هندو با محوریت اوپه‌نیشدها 30408 10.22108/coth.2026.147570.2072 FA فیاض قرائی دانشیارگروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معلرف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران زینب ملازاده دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0009-0009-6830-2826 Journal Article 2025 12 02 Relying on a “metaphysical and structural comparative” approach, the present study explores the mode of expansion and manifestation of the Absolute within two independent epistemological horizons: the mystical school of Muhyiddin Ibn Arabi in Islam and the ancient Upanishadic texts in Hinduism. In Ibn Arabi’s intellectual system, “Allah,” as the all-comprehensive Divine Name, serves as the point of connection between the strictly Unseen Essence and the world of multiplicity, and the reality of the Truth permeates existence through three levels of manifestation (Essential, Nominal, and Active) and via the interplay of the Attributes of Jamāl and Jalāl. Parallel to this structural formulation, the Upanishadic texts (particularly the Maitri Upanishad), while insisting on the fundamental principle of the peerless unity of “Brahman,” formulate the Hindu “Trimurti” (Brahmã, Viṣṇu, and Śiva) not as independent entities, but as functional manifestations and instruments of that Absolute Truth’s will for cosmic creation, preservation, and dissolution. The objective of this article is to comparatively analyze these structures to demonstrate how both religions, despite their distinct historical and cultural origins, have resorted to a similar mediatory concept to explain the logic of transition from the “Absolute Unity of Essence” to the “restricted multiplicity of acts.” پژوهش حاضر با اتکا بر رویکرد «تطبیقیِ متافیزیکی و ساختاری»، به واکاوی نحوه بسط و تجلیِ امر مطلق در دو افق معرفتیِ مستقل می‌پردازد: مکتب عرفانی محی‌الدین ابن عربی در اسلام و متون کهن اوپه‌نیشدها در دین هندویی. در نظام فکری ابن عربی، «الله» به‌عنوان اسم جامع الهی، نقطه اتصال ذات غیب‌الغیوب با عالم کثرت است و حقیقتِ حق از طریق مراتبِ سه‌گانه تجلی (ذاتی، اسمائی و افعالی) و به واسطه تقابل اسماء جمالی و جلالی در هستی سریان می‌یابد. هم‌راستا با این تبیین ساختاری، متون اوپه‌نیشد (به‌ویژه مایتری اوپه‌نیشد) با پافشاری بر اصل بنیادینِ یگانگی بی‌همتای «برهمن»، تثلیث هندو یا «تری‌مورتی» (برهما، ویشنو و شیوا) را نه به‌عنوان هویاتی مستقل، بلکه در قامتِ تجلیاتِ کارکردی و ابزارهای اراده‌ آن حقیقت مطلق برای آفرینش، بقا و انحلال کیهانی صورت‌بندی می‌کنند. هدف این مقاله، بررسی تطبیقیِ این ساختارهاست تا نشان دهد چگونه هر دو دین، علی‌رغم خاستگاه‌های متفاوت تاریخی و فرهنگی، برای تبیینِ منطقِ گذار از «وحدتِ مطلق ذات» به «کثرتِ مقیدِ افعال»، به مفهومِ میانجیِ مشابهی (اسماء الهی و خدایان سه‌گانه) متوسل شده‌اند.