دانشگاه اصفهان الهیات تطبیقی 2008-9651 7 16 2016 09 22 A Study Concerning the Maimonides’ Viewpoint on the Role of Reason and The Law in Human’s perfection, on the Basis of Sadraei’s Approach بررسی دیدگاه ابن میمون درباره نقش عقل و شرع در استکمال انسان، بر مبنای رویکرد صدرایی 49 68 20769 10.22108/coth.2016.20769 FA حجت ابراهیم نجف آبادی دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی دانشگاه قم، قم، ایران جعفر شانظری دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2016 11 26 Discussion on the reason and the law, and their functions and relationship in the theoretical and practical field, as well as their role in human understanding of the facts and directing the man in the course towards perfection, are issues that  have preoccupied theologians, Philosophers and mystics in centuries, and is still subject of review and reflection for many thinkers. Throughout the history of Islamic civilization and wisdom, in addition to Muslim scholars, among believers in other religions we encounter prominent and well-known philosophers  that alongside Muslim scholars, have tried to discuss and comment on these important issues; for example, Maimonides that was a prominent rabbi and sage in the sixth century AD, like the majority of sages regardes “human” as “rational soul” ,and considers the reason as the most important distinguishing factor of mankind that God has made human a gift of it. He believes that by benefitting from the reason and in the light of the commands of the Law of Moses (PBUH), everyone can achieve the highest degrees of perfection. Therefore, he suggests various levels for perfection that start from the low degree and end in point that prophets and saints have achieved. He emphasizes that other people as much as their attempt can travel through the grades of perfection and makes it clear  that just reaching the final stage, which includes knowledge of the facts, and especially the knowledge of God and his actions can bring true happiness for man. Also, according to his opinion the usage of reason and knowledge in arena of society causes social promotion and better interactions among people. <br />Nevertheless, dispute of  his empathetic view about the place and ability of man qua man, unlike some group of mystics and philosophers, this Jewish thinker believes that among the creatures, some of them have their own purposes; so it is not correct to say that all of  them have created for human. <br />Close to above ideas can be found in philosophy of Mulla Sadra  who is one of the most prominent   Muslim  philosophers that have serious concerns about "rationality" as the main censor of human from other animals. he believes that paying right of reason in both theoretical and practical aspects would provide genuine happiness and perfection for human. Actually, according to his mastery in rational and traditional knowledge, and in his intellectual framework, he makes effort to show the  function of reason and religion and  their mutual role for persons  who desire attaining the ultimate perfection . In this approach, compliance with religious laws in the realm of the individual and society, is the most important factor for human felicity. So, for this purpose ,he raises issues that has some similarities and differences with the views of Maimonides .Also, despite the latent abilities in reason,  Mulla Sadra, like Maimonides, accept the belief  in  human centrality among the beings in material world, not in whole of possible world. <br />Accordingly ,In this paper the author tries to study  these two thinker’s approach  on the levels of prosperity, the role of law and reason in reaching ultimate human happiness and  the man position among the other creatures. ابن میمون آندلسی «عقل» را مهمترین ممیّزه انسان از سایر حیوانات و نعمتی از جانب خداوند برای بشر می داند که مهمترین عامل پیونددهنده بین او و حق تعالی می باشد. به باور این متفکر، میزان بهره گیری از این گوهر است  که مراتب افراد در قرب و بُعد نسبت به باری تعالی را تعیین نموده و بکارگیری و بهره گیری ازعقل و علم  در عرصه اجتماعی را نیز موجب رشد جامعه و تعاملات حسنه در میان مردم می داند. ابن میمون به عنوان یک خاخام برجسته یهودی، پیروی ازفرامین شریعت حضرت موسی را راهی می داند که می تواند انسان را به کمالات مادی و معنوی نائل نموده و زمینه شکوفایی عقلی و خُلقی جامعه را فراهم آورد. در همین راستا وی مراتبی را برای سیر تکاملی انسان برشمرده و معتقد است  که صرفاً  وصول به مرتبه پایانی که دربرگیرنده معرفت به حقایق و خصوصاً معرفت به خداوند و افعال اوست می تواند سعادت حقیقی را برای انسان فراهم آورد. با این حال به عقیده ابن میمون، هیچ یک از این محاسن نمی تواند توجیه کننده قول به محوریّت انسان در میان جمیع مخلوقات و اینکه او غایت خلقت ممکنات است، محسوب گردد.<br /> قریب به دیدگاه های فوق را در آراء صدرالمتألهین شیرازی نیز می توان یافت. نزد او «ناطقیّت»، به عنوان ممیزه اصلی انسان از سایر حیوانات است و ادای حقّ عقل در دو بُعد نظری و عملی آن، موجبات سعادت و کمال حقیقی انسان را فراهم می‌آورد. در این رویکرد،پیروی از قوانینی که در عرصه های فردی و اجتماعی توسط شریعت مصطفی (ص) در قالب عبادات، معاملات و قواعد اخلاقی، مقرّر شده است، به عنوان بهترین دستورالعمل برای شکوفایی انسانیت بر شمرده می شود.با این حال در اندیشه صدرایی نیز کمالات عقل نظری، مرتبه ای والاتر از عقل عملی دارد و مراعات دستورات قوانین شرع در قوالب مزبور، طریقی برای وصول به سعادت نهایی انسان در بُعد نظری که عبارت از مشاهده معقولات و حقایق و اتحاد با حقّ است، به شمار می آید. با وجود توانایی های نهفته در عقل، صدرا نیز مانند ابن میمون، انسان را تنها در میان مخلوقات عالَم ماده دارای محوریّت دانسته و  باور به خَلق تمام ممکنات از بهر انسان را نمی پذیرد. https://coth.ui.ac.ir/article_20769_be21dc8edc88873e7a15b5ff42555ede.pdf